Begrijp je alarmsysteem
Ons zenuwstelsel ontvangt informatie vanuit de omgeving en ons lichaam en zorgt ervoor dat het hierop kan reageren.
Ons zenuwstelsel is eigenlijk een communicatienetwerk. Het ontvangt, verwerkt en verstuurt allerlei signalen vanuit heel ons lichaam van en naar de hersenen. Het zenuwstelsel omvat twee grote onderdelen. Het eerste deel is het centrale zenuwstelsel en omvat de hersenen en het ruggenmerg (kan je best vergelijken met een soort snelweg waar alle signalen langs passeren).
Het tweede deel is het perifere zenuwstelsel en omvat alle zenuwen over het hele lichaam (kan je best vergelijken met kleinere wegen en straten). Deze zitten in o.a. de huid, de spieren en de organen. Zo voelen de zenuwen in je voet, wanneer je bijvoorbeeld je voet omslaat, dat er een kwetsuur is. De betrokken zenuwvezels geven dit razendsnel door via het ruggenmerg aan onze hersenen via allerlei kleine bedradingen. Eens de hersenen bereikt, worden we ons bewust van de pijn. Daar wordt, vanuit de beschermende functie van ons zenuwstelsel, beslist dat we best actie ondernemen en bijvoorbeeld ijs leggen en onze voet te rusten leggen. Onze hersenen sturen op hun beurt dan weer allerlei signalen naar de betrokken lichaamsdelen om ons tot die actie te brengen. Het zenuwstelsel draait dus overuren door de pijnprikkels die verwerkt moeten worden. Naast pijnprikkels verwerkt ons zenuwstelsel ook allerlei andere soorten prikkels. Zo is er koude of warmte (temperatuur), informatie over de ondergrond waarop we lopen, hoe we ons bewegen (proprioceptie), tast of aanraking.
Centraal zenuwstelsel
De hersenen en het ruggenmerg vormen de centrale snelweg waarlangs signalen worden verwerkt.
Perifeer zenuwstelsel
De zenuwen door je hele lichaam zijn de kleinere wegen die signalen van en naar die snelweg doorgeven.
Naast deze zintuigelijke prikkels worden ook emotionele prikkels verwerkt door het zenuwstelsel. De emotionele toestand waarin we ons bevinden bepaalt dus mee hoe ons zenuwstelsel prikkels verwerkt. Wanneer we begrijpen wat er met ons lichaam aan de hand is en weten dat de kwetsuur de juiste zorg krijgt, kan het lichaam zijn herstelprocessen op een natuurlijke manier activeren. Ons lichaam kan ontspannen, onze geest vindt geruststelling en ons zenuwstelsel kan op een rustige manier de herstelprocessen afwerken.
Wist je dat onze hersenen eigenlijk werken als een soort scanner?
Onze hersenen zijn een onderdeel van het zenuwstelsel. Ons zenuwstelsel is constant actief aan het scannen in welke situatie we zitten. Het is altijd bezig met inschattingen te maken over hoe veilig of onveilig we zijn. Dit systeem kent zijn oorsprong in het verre verleden waar de mens nog moest zien te overleven in een omgeving met gevaarlijke dieren en allerlei andere fysieke dreigingen. Toen scande ons zenuwstelsel al constant op signalen die op gevaar of bedreiging zouden kunnen wijzen (bijvoorbeeld hoor ik iets ritselen, zie ik in de verte een schim,...). Het schoot in actie (vecht-of-vlucht-reactie) als het merkte dat we ons in een bedreigende situatie bevonden en hielp ons op die manier te overleven. Het zette herstelprocessen in gang (rust‑en‑herstelstand) als het merkte dat het rustig en veilig was en hielp ons ook op die manier te overleveren.
Ook de dag van vandaag is ons zenuwstelsel voor ons aan het werk en is het constant aan het scannen of het veilig of onveilig is voor ons. Het merkt op wanneer we ons bedreigd voelen. Deze bedreigingen zijn de dag van vandaag echter complexer geworden dan vroeger. Ze kunnen de vorm aannemen van een wilde hond, een auto die snel komt aangereden, maar ook een strenge baas of financiële problemen kunnen als een bedreiging aanvoelen en het zenuwstelsel activeren. Aan de andere kant kunnen ook steunende vrienden, een veilige thuis waar je tot rust kan komen en het perspectief op oplossingen voor financiële problemen zorgen voor een gevoel van veiligheid. Ons zenuwstelsel scant deze signalen en voelt dat het veilig is om herstelprocessen in gang te zetten.
